Βιοντίζελ, ένα υποσχόμενο βιοκαύσιμο

Η ανάγκη για τη χρήση εναλλακτικών και ανανεώσιμων καυσίμων έναντι του πετρελαίου και των προϊόντων του έχει αρχίσει να παίζει έναν πολύ σημαντικό ρόλο στον ανεπτυγμένο κόσμο, τόσο για περιβαλλοντικούς όσο και για οικονομικούς και διαχειριστικούς λόγους. Η Ευρωπαϊκή Ένωση και ασφαλώς η Ελλάδα εξαρτώνται σημαντικά από μεγάλες εισαγωγές ορυκτών καυσίμων. Έτσι, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας, υπάρχει ανάγκη προώθησης όλων των εναλλακτικών καυσίμων στον τομέα των μεταφορών και όχι μόνο. Η Ευρωπαϊκή ένωση προτείνει ποσοστό συμμετοχής των βιοκαυσίμων στην αγορά καυσίμων μέχρι 20% έως το 2020.

Ένα υποσχόμενο βιοκαύσιμο, παραπλήσιο και άριστο υποκατάστατο του συμβατικού πετρελαϊκού ντίζελ, είναι το βιοντίζελ, το οποίο προέρχεται από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας που περιέχουν τριγλυκερίδια, δηλαδή από την ελαιούχο βιομάζα, όπως είναι τα φυτικά έλαια και τα ζωικά λίπη. Χρησιμοποιείται ευρύτατα σε όλη την Ευρώπη, ενώ στις ΗΠΑ η χρήση του είναι συνεχώς αυξανόμενη. Θεωρείται ως το πλέον διαδεδομένο βιοκαύσιμο το οποίο μπορεί να χρησιμοποιηθεί τόσο αυτούσιο όσο και σε διάφορες αναλογίες σε μίγματα με το συμβατικό ντίζελ. Στην Ευρώπη αποφασίστηκε η χρήση βιοκαυσίμων στα καύσιμα κίνησης σε ποσοστό τουλάχιστον 2% από 1/1/2006 με στόχο την αύξησή τους σε ποσοστό 5,75% μέχρι 31/12/2010 με βάση την οδηγία 2003/30/ΕC της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αυτό σημαίνει ότι το βιοντίζελ θα πρέπει να προστεθεί στο ντίζελ κίνησης τουλάχιστον στα ποσοστά αυτά, αφού είναι πρακτικά το μόνο χρησιμοποιούμενο βιοκαύσιμο που προσφέρεται για ανάμιξη με το συμβατικό ντίζελ.

Για το βιοντίζελ και τη βιοαιθανόλη, οι επενδύσεις αναπτύσσονται ταχύτατα σε ολόκληρο τον κόσμο. Οι πρώτες 15 χώρες σε παραγωγή υγρών βιοκαυσίμων για το 2011 φαίνονται στον επόμενο Πίνακα:

Α/Α	Χώρα	Υγρή Βιοαιθανόλη (δισεκατομμύρια λίτρα)	Βιοντίζελ (δισεκατομμύρια λίτρα)
1	Ηνωμένες Πολιτείες	54,2	3,2
2	Βραζιλία	21,0	2,7
3	Γερμανία	0,8	3,2
4	Αργεντινή	0,2	2,8
5	Γαλλία	1,1	1,6
6	Κίνα	2,1	0,2
7	Καναδάς	1,8	0,2
8	Ινδονησία	0,0	1,4
9	Ισπανία	0,5	0,7
10	Ταϊλάνδη	0,5	0,6
11	Βέλγιο	0,4	0,4
12	Ολλανδία	0,3	0,4
13	Ιταλία	0,0	0,6
14	Κολομβία	0,3	0,3
15	Αυστρία	0,2	0,4
	Συνολικά στην ΕΕ	4,3	9,2
	Σύνολο παγκοσμίως	86,1	24,1

Πηγή: REN 21, Renewables Global Status Report: 2009 Update

Σημείωση: Η σειρά κατάταξης είναι σύμφωνη με τη συνολική παραγωγή βιοκαυσίμων.

Τι είναι το βιοντίζελ

Ως βιοντίζελ θεωρούνται μίγματα εστέρων λιπαρών οξέων με αλκοόλες μικρού μοριακού βάρους, οι οποίοι παράγονται με τη μέθοδο της μετεστεροποίησης των τριγλυκεριδίων (τριεστέρων της γλυκερόλης με λιπαρά οξέα) και της εστεροποίησης των ελεύθερων λιπαρών οξέων των φυτικών ελαίων και των ζωικών λιπών. Ως αλκοόλη χρησιμοποιείται συνήθως η μεθανόλη, λόγω του χαμηλού κόστους και των φυσικών και χημικών πλεονεκτημάτων που διαθέτει.

Ο όρος βιοντίζελ εκφράζει μία πολύ συγκεκριμένη ομάδα χημικών ενώσεων, τους αλκοολεστέρες (συνήθως μεθυλεστέρες) των λιπαρών οξέων, που προέρχονται από τα φυτικά έλαια και τα ζωικά λίπη, και όχι οποιοδήποτε καύσιμο οργανικής προέλευσης το οποίο μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε κινητήρες ντίζελ.


Τα φυτικά έλαια περιέχουν τριγλυκερίδια (TG) σε ποσοστό μεγαλύτερο από 98% Όταν σε κάποιο φυτικό έλαιο ή ζωικό λίπος προστεθεί αλκοόλη και κατάλληλος καταλύτης τότε τα τριγλυκερίδια μετατρέπονται σε αλκοολεστέρες λιπαρών οξέων (βιοντίζελ) και σε γλυκερίνη (παραπροϊόν) [Μέθοδος μετεστεροποίησης]