Πιλοτική διαχείριση αστικών αποβλήτων με τη μέθοδο της κομποστοποίησης

Γνωρίζοντας το σημαντικό πρόβλημα που αντιμετωπίζει η χώρα μας με τα αστικά απορρίμματα, παρουσιάζουμε μία πρόταση διαχείρισης και εκμετάλλευσής τους, η οποία είναι φιλική προς το περιβάλλον και συνάδει με τα γεωπολιτικά δεδομένα των διαφόρων περιοχών της χώρας μας, με τις διατροφικές μας συνήθειες και με τον τρόπο διαχείρισης των αστικών απορριμάτων και γενικότερα των αποβλήτων στην πηγή. Η μέθοδος συνίσταται στο διαχωρισμό του σύμμικτου σκουπιδιού και κομποστοποίηση του οργανικού ζυμώσιμου κλάσματος. Η κομποστοποίηση εφαρμόζεται, με μεγάλη επιτυχία και αποδοχή, εδώ και χρόνια, σε χώρες τις κεντρικής και δυτικής Ευρώπης. Η προτεινόμενη μέθοδος έχει τεράστια αποδοχή από την κοινή γνώμη, τον επιστημονικό κόσμο και τις περιβαλλοντολογικές οργανώσεις, όπως η Greenpeace και η WWF.

 

Χρησιμοποιώντας έως σήμερα τον όρο «διαχείριση απορριμμάτων» εννοούσαμε τη μόνιμη διάθεση τους σε Χώρους Υγειονομικής Ταφής Απορριμμάτων (ΧΥΤΑ) και Χώρους Ανεξέλεγκτης Διάθεσης Απορριμμάτων (ΧΑΔΑ), τις λεγόμενες παράνομες χωματερές.

Παρ’ ότι η κατάσταση τα τελευταία χρόνια έχει βελτιωθεί αισθητά, εκτιμάται ότι σήμερα στη χώρα μας λειτουργούν περισσότερες από 300 παράνομες χωματερές (ΧΑΔΑ), ενώ περισσότερες από 400 δεν έχουν αποκατασταθεί. Η λειτουργία όλων αυτών των χώρων συνεχίζεται, παρόλο που η Ευρωπαϊκή Ένωση θεωρεί επίσημα τη λύση των ΧΥΤΑ ως μη ενδεδειγμένη διαδικασία για την ορθολογιστική διαχείριση των αστικών απορριμμάτων.
Τα κυριότερα περιβαλλοντικά προβλήματα που προκύπτουν από τη λειτουργία των ΧΥΤΑ, αλλά και από την ανεξέλεγκτη διάθεση των αστικών απορριμμάτων, σχετίζονται με τον κίνδυνο πυρκαγιών, τη μεταφορά επικίνδυνων ενώσεων σε λίμνες και ποτάμια, τη μεταφορά επικίνδυνων ενώσεων σε παρακείμενες καλλιέργειες, εκπομπή τοξικών και δύσοσμων αερίων και φυσικά τη μόλυνση του υπόγειου υδροφόρου ορίζοντα με όλα τα επακόλουθα. Εκτός από τα άμεσα περιβαλλοντικά προβλήματα, ένα επίσης σοβαρό διαχειριστικό πρόβλημα είναι η διαχείριση του όγκου των απορριμμάτων!

Ακολουθεί συνοπτική ανάλυση του γενικότερου προβλήματος των απορριμμάτων στην Ελλάδα, όπως και της μεθοδολογίας και των σταδίων εφαρμογής της που προτείνουμε.

Το πρόβλημα σε αριθμούς

Κάθε κάτοικος στην Ελλάδα παράγει περίπου 500 κιλά απορρίμματα το έτος. Τα τελευταία 10 έτη η αύξηση παραγωγής σκουπιδιών στην Ελλάδα ξεπέρασε το 40%. Μόνο οι κάτοικοι της Αθήνας παράγουν περί τους 6.500 τόνους σκουπιδιών ημερησίως (χωρίς να έχουν συνυπολογιστεί οι χιλιάδες τόνοι βιομηχανικών και νοσοκομειακών αποβλήτων). Στο σύνολο της η Ελλάδα παράγει ετησίως 20 εκατομμύρια τόνους αστικών απορριμμάτων.
Για τα αστικά απόβλητα πρέπει να σημειωθεί ότι στην Ελλάδα ανακυκλώνεται μόλις το 17% και κομποστοποιείται μόλις το 2%.  Το υπόλοιπο 81% οδηγείται σε ΧΥΤΑ ή ΧΥΤΥ. Σε αντίθεση με την Ελλάδα, στην Αυστρία κομποστοποιείται το 40% των απορριμμάτων, στην Ιταλία το 32%, ενώ στην Ολλανδία το 28%.

Στην Ελλάδα :

• 500 κιλά απορρίμματα ετησίως παράγει κάθε κάτοικος.
• 40% αυξήθηκαν οι ποσότητες των απορριμμάτων την τελευταία 10ετία.
• 1 δισ. Euro  κοστίζει η αποκομιδή τους ετησίως.
• 5,2 εκατομμύρια τόνοι κάθε χρόνο πετιούνται στους κάδους.
• 25% μόνο οδηγείται σε ανακύκλωση.
• 300 είναι οι ανεξέλεγκτες «παράνομες» χωματερές.
• 15%-30% των μπλε κάδων καταλήγει στις χωματερές.
• 44.000 τόνοι λίπασμα παράγονται από οργανικά απόβλητα.
• 800.000 τόνοι διοξειδίου του άνθρακα παράγονται ετησίως σε ΧΥΤΑ που εξυπηρετεί 1 εκατ. κατοίκους.

Η πρότασή μας

Η πρότασή μας σχετικά με την επίλυση του συγκεκριμένου προβλήματος συνίσταται στο διαχωρισμό του σύμμικτου σκουπιδιού και κομποστοποίηση του οργανικού ζυμώσιμου κλάσματος. Η συγκεκριμένη μέθοδος είναι η πλέον οικονομική και φιλική προς το περιβάλλον λύση σε σχέση με τις υπόλοιπες τεχνολογίες διαχείρισης (π.χ. την καύση) και εναρμονισμένη με όλες τις Ευρωπαϊκές νομοθετικές απαιτήσεις και τους σχετικούς περιορισμούς. Παράλληλα, με τη συγκεκριμένη μέθοδο μπορούν να εφαρμοστούν και διαδικασίες αναερόβιας ζύμωσης με δυνατότητα παραγωγής βιοαερίου και στη συνέχεια ηλεκτρικής και θερμικής ενέργειας. Το τελικό εξαγόμενο υλικό, «κόμποστ», είναι ακίνδυνο και μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως  εδαφοβελτιωτικό, για επικάλυψη του ΧΥΤΑ, για αποκατάσταση χωματερών, λατομείων και για άλλες χρήσεις.

Η προτεινόμενη μέθοδος είναι εύκολη στην εφαρμογή της, αναδεικνύοντας τα πλεονεκτήματά της, όπως και τα οφέλη προς την τοπική αυτοδιοίκηση, τους πολίτες και το περιβάλλον. Με τη συγκεκριμένη μέθοδο, εκτός από τα αστικά απορρίμματα, μπορούν κάλλιστα να επεξεργαστούν διάφορα ζωικά και φυτικά απόβλητα και υποπροϊόντα όπως: στρωμνές ζώων, κλαδέματα δένδρων και φυτών, φύλλα, κατσίγαρος, τυρόγαλα, σάπια φρούτα, βαμβακοστελέχη και άλλα οργανικά υλικά. Στη συνέχεια αναφέρονται επιγραμματικά τα βασικά χαρακτηριστικά της μεθόδου:

•    Μικρότερο επενδυτικό και λειτουργικό κόστος σε σχέση με τις άλλες τεχνολογίες.
•    Μικρότερη απαιτούμενη έκταση για τη μονάδα σε σχέση με τις άλλες τεχνολογίες.
•    Η εγκατάσταση (η μονάδα) μπορεί να χωροθετηθεί σε μικρή απόσταση από τα σημεία παραγωγής αποβλήτων, με αποτέλεσμα να επιτευχθεί το μικρότερο κόστος μεταφοράς των αποβλήτων.
•    Η μονάδα έχει μικρό χρόνο κατασκευής, που μπορεί να είναι μικρότερος των 3 μηνών.
•    Δεν παράγονται επικίνδυνα ή/και τοξικά αέρια, καρκινογόνες ουσίες, σε αντίθεση με λοιπές τεχνολογίες.
•    Δεν παράγονται τοξικά στερεά κατάλοιπα, αλλά πολύ μικρές ποσότητες στερεών υπολειμμάτων, που μπορούν να ταφούν σε ΧΥΤΥ.
•    Μεγάλη κοινωνική αποδοχή από τις περιβαλλοντολογικές οργανώσεις.
•    Πλήρης κάλυψη των νομοθετικών απαιτήσεων και σχετικών περιορισμών.
•    Μηδενική όχληση των περιοίκων και μηδενικές οσμές.
•    Διάθεση του τελικού προϊόντος, τύπου κόμποστ, ως εδαφοβελτιωτικό, για ανάπλαση εδαφών, αναδάσωση καμένων εκτάσεων, αποκατάσταση λατομείων, αποκατάσταση ΧΑΔΑ (χωματερών).
•    Με το μικρότερο ποσοστό υλικών προς απόθεση (5 – 7% του συνόλου) το οποίο είναι αδρανή υλικά.

Διαχείριση αστικών απορριμμάτων στα πλαίσια τρίμηνου πιλοτικού προγράμματος

Προτείνουμε να υλοποιηθεί, με την σύμφωνη γνώμη του Δημοτικού Συμβουλίου, πιλοτικό πρόγραμμα διαχείρισης των αστικών απορριμμάτων με κομποστοποίηση όχι μόνο του οργανικού ζυμώσιμου κλάσματος αλλά και λοιπών οργανικών αποβλήτων της περιοχής (π.χ. λάσπη βιολογικών, κλαδέματα κ.λπ.). Για την υλοποίηση του προγράμματος απαιτείται η παραχώρηση από τον Δήμο στην εταιρεία μας έκτασης περίπου δύο (2) στρεμμάτων, μέσα στην οποία θα τοποθετηθούν από εμάς τα απαραίτητα για την επεξεργασία μηχανήματα.

Η υλοποίηση του συγκεκριμένου προγράμματος γίνεται μετά από υπογραφή σχετικής 3μηνης σύμβασης της εταιρείας μας με τον Δήμο, σύμφωνα με το άρθρο 199 του Δημοτικού και Κοινοτικού Κώδικας N. 3463/2006 (ΦΕΚ Α' 114). Με βάση το συγκεκριμένο άρθρο ο Δήμος έχει το δικαίωμα απευθείας ανάθεσης της εφαρμογής του πιλοτικού αυτού προγράμματος σε εταιρεία και υπογραφής της σχετικής σύμβασης. Το πρόγραμμα αυτό μπορεί στη συνέχεια να παραταθεί με τη σύμφωνη γνώμη του Δήμου για άλλα τρία τρίμηνα.

Μετά την υπογραφή της σχετικής σύμβασης και μέσα σε διάστημα (7) ημερών θα γίνει μεταφορά και θέση σε λειτουργία από εμάς όλου του μηχανολογικού εξοπλισμού που απαιτείται για να αρχίσει η πιλοτική επεξεργασία. Η μόνη υποχρέωση του Δήμου είναι η μεταφορά στην εγκατάσταση του προγράμματος των αστικών απορριμμάτων που πρόκειται να επεξεργαστούν. Σε περίπτωση που ο Δήμος το επιθυμεί είμαστε σε θέση, μέσω του δικτύου των συνεργατών μας, να προβούμε και σε διαδικασία αποκομιδής και μεταφοράς των απορριμμάτων στον χώρο της επεξεργασίας.

Η οικονομική υποχρέωση του Δήμου για τη συγκεκριμένη διαχείριση θα είναι η καταβολή προ συμφωνημένου αντιτίμου ανά τόνο εισερχομένων υλικών στην πιλοτική μονάδα προς επεξεργασία.

Η παραγωγική διαδικασία της μονάδας που θα στηθεί για το πιλοτικό πρόγραμμα περιλαμβάνει τα παρακάτω στάδια:

1. Παραλαβή αστικών απορριμάτων
2. Προεπεξεργασία αστικών αποβλήτων διαχωρισμός (ΜΙΚΡΟ Κ.Δ.Α.Υ.)
   • Πρώτη διαλογή των απορριμμάτων με χειρονακτική διαλογή
   • Ανάκτηση ανακυκλώσιμων μέσω χρήσης κοσκίνου και μαγνητών
3. Διαχείριση οργανικού κλάσματος με τη μέθοδο της κομποστοποίησης

A.    ΠΡΟΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ  ΑΣΤΙΚΩΝ  ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ (Κ.Δ.Α.Υ.)

Στόχος της προ-επεξεργασίας είναι η ανάκτηση καθαρών ανακυκλώσιμων κλασμάτων:

• Χαρτιού
• Σιδήρου και μη σιδηρούχων μετάλλων (κυρίως Αλουμινίου και Χαλκού)
• Γυαλιού
• ΡΕΤ και υπολείμματος που οδηγείται για τη παραγωγή RDF.

Τα ανακυκλώσιμα υλικά, μετά το τέλος της διαδικασίας, οδηγούνται σε εταιρείες ανακύκλωσης των συγκεκριμένων υλικών. Τέλος, ποσότητες μπαζών και λοιπών οικοδομικών υλικών, που μπορεί να περιέχονται στους κάδους, συλλέγονται σε ειδικούς κάδους και απομακρύνονται από το χώρο της διαλογής.
 
Εξοπλισμός Κ.Δ.Α.Υ.

Ο εξοπλισμός που θα χρησιμοποιηθεί για το πιλοτικό πρόγραμμα περιλαμβάνει: μηχάνημα ανοίγματος σακούλας, βαλλιστικό διαχωριστή, μαγνήτες, διαχωριστή μη σιδηρούχων μετάλλων, καμπίνα χειροδιαλογής, κόσκινα.

B.    ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΟΡΓΑΝΙΚΟΥ ΚΛΑΣΜΑΤΟΣ

Η διαδικασία που ακολουθείται και εφαρμόζεται στο εναπομείναν οργανικό ζυμώσιμο κλάσμα είναι αυτή της αερόβιας επεξεργασίας. Μετά το διαχωρισμό, το οργανικό κλάσμα των απορριμμάτων καθώς επίσης και λοιπά οργανικά που επιθυμεί να επεξεργαστεί ο Δήμος (κλαδέματα, λυμματολάσπη, στρωμνές κ.λπ.) οδηγούνται με φορτωτή στις συστάδες, όπου και αναμοχλεύονται με ειδικό μηχάνημα, με στόχο τον εμπλουτισμό του μίγματος με οξυγόνο και τη σωστή κατανομή της θερμότητας και της υγρασίας. Μετά από διάστημα 3 έως 5 εβδομάδων, ανάλογα με τη σύνθεση του οργανικού κλάσματος προς επεξεργασία έχουμε έτοιμο κομπόστ που  μπορεί να χρησιμοποιηθεί για:

• Καλλιέργειες
• Ανάπλαση εδαφών
• Αποκατάσταση λατομείων
• Αποκατάσταση ΧΑΔΑ
• Αναδάσωση καμένων εκτάσεων

Εξοπλισμός κομποστοποίησης

Για τις ανάγκες τις παραγωγικής διαδικασίας απαιτούνται φορτωτής και μηχάνημα αναμόχλευσης συστάδων, π.χ. Backhus.

Επεξεργασία υπαρχόντων αποβλήτων στο ΧΥΤΑ ή ΧΑΔΑ

Η μέθοδος της κομποστοποίησης μπορεί να εφαρμοστεί και σε απορρίμματα που έχουν ήδη εναποτεθεί σε ΧΥΤΑ ή ΧΑΔΑ. Με την εφαρμογή της μεθόδου επιτυγχάνεται:

a. H μείωση του όγκου των νέων εισερχομένων κατά 40%.
b. Η μείωση του όγκου των υφιστάμενων πριν την εγκατάσταση κατά 30%, με ρυθμό 1.100 κυβικών μέτρων ανά στρέμμα επιφανείας και για χρόνο επεξεργασίας 40 ημερών.

Δημοτικός και Κοινοτικός Κώδικας N. 3463/2006 (ΦΕΚ Α' 114) άρθρο 199

1. Εκποίηση κινητών πραγμάτων των Δήμων και των Κοινοτήτων επιτρέπεται, ύστερα από απόφαση του δημοτικού ή κοινοτικού συμβουλίου και ενεργείται με δημοπρασία. Όταν πρόκειται για πράγματα που έχουν αξία έως χίλια ευρώ (1.000 ~) μπορεί με αιτιολογημένη απόφαση του δημοτικού ή του κοινοτικού συμβουλίου να γίνεται πρόχειρη δημοπρασία.Επιτρέπεται η απευθείας και χωρίς δημοπρασία εκποίηση κινητών πραγμάτων προς το Δημόσιο, άλλους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης, επιχειρήσεις Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης, νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου, οργανισμούς και επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας, για την κάλυψη των αναγκών τους με απόφαση του δημοτικού ή κοινοτικού συμβουλίου που λαμβάνεται με την απόλυτη πλειοψηφία του συνολικού αριθμού των μελών του. Το τίμημα των κινητών καθορίζεται από την επιτροπή της παραγράφου 5 του άρθρου 186.
2. H εκμίσθωση κινητών πραγμάτων των Δήμων και των Κοινοτήτων γίνεται με δημοπρασία. Αν η δημοπρασία δεν φέρει αποτέλεσμα, η εκμίσθωση μπορεί να γίνει με απευθείας συμφωνία, ύστερα από αιτιολογημένη απόφαση του δημοτικού ή του κοινοτικού συμβουλίου. Η εκμίσθωση κινητών πραγμάτων, για χρονικό διάστημα έως τριών (3) το πολύ μηνών, γίνεται με απευθείας συμφωνία, ύστερα από απόφαση του δημάρχου ή του προέδρου της Κοινότητας.
3. Οι διατάξεις της προηγούμενης παραγράφου εφαρμόζονται αναλόγως και στη μίσθωση κινητών πραγμάτων εκ μέρους των Δήμων και Κοινοτήτων.
4. Δωρεές δημοτικών και κοινοτικών κινητών πραγμάτων, πλην χρηματικών παροχών, επιτρέπονται ύστερα από απόφαση του δημοτικού ή κοινοτικού συμβουλίου που λαμβάνεται με την απόλυτη πλειοψηφία του συνολικού αριθμού των μελών του, προς το Δημόσιο, Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης, επιχειρήσεις Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης, νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου και οργανισμούς και επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας, για την εκπλήρωση σκοπού, που συνδέεται με την προαγωγή των τοπικών συμφερόντων ή την άμεση εξυπηρέτηση των κατοίκων της περιοχής.
5. Σε περιπτώσεις που συγκύριοι κινητών πραγμάτων είναι περισσότεροι Δήμοι ή Κοινότητες, για τη διοίκηση, την εκμετάλλευση και την εκποίησή τους εφαρμόζονται αναλόγως οι διατάξεις του προηγούμενου άρθρου.
6. Αντικείμενα που δεν έχουν καμία αξία καταστρέφονται με απόφαση του δημοτικού ή κοινοτικού συμβουλίου, που εκδίδεται ύστερα από γνώμη επιτροπής, η οποία αποτελείται από τρεις συμβούλους που ορίζονται από το δημοτικό ή κοινοτικό συμβούλιο και από τους οποίους ο ένας προέρχεται από τη μειοψηφία. Αν κατά την κρίση του δημοτικού ή κοινοτικού συμβουλίου για τη διατύπωση της γνώμης της επιτροπής απαιτούνται τεχνικές γνώσεις, τις οποίες δεν διαθέτει, η επιτροπή συγκροτείται από δύο συμβούλους και έναν τεχνικό υπάλληλο του Δήμου ή της Κοινότητας. Αν δεν υπάρχει δημοτικός ή κοινοτικός τεχνικός υπάλληλος, το δημοτικό ή κοινοτικό συμβούλιο ορίζει ως τρίτο μέλος της επιτροπής τεχνικό υπάλληλο από την Τεχνική Υπηρεσία Δήμων και Κοινοτήτων (Τ.Υ.Δ.Κ.) ή αν δεν υπάρχει από άλλη δημόσια υπηρεσία.